Virus Omicron là gì? Nhìn lại các biến thể của Covid-19

Đại dịch COVID-19 đã trải qua nhiều giai đoạn với sự xuất hiện của các biến thể mới. Trong số đó, Omicron là cái tên từng khiến cả thế giới một lần nữa phải siết chặt các biện pháp phòng dịch vì tốc độ lây lan chưa từng có. Vậy virus Omicron là gì, có nguy hiểm không và hiện nay còn đáng lo ngại như trước hay không? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của biến thể này một cách đầy đủ và hệ thống.

Omicron variant là gì?

Omicron là một biến thể của virus SARS-CoV-2 – tác nhân gây ra bệnh COVID-19. Biến thể này được phát hiện lần đầu vào tháng 11/2021 và nhanh chóng lan rộng ra hàng trăm quốc gia chỉ trong thời gian ngắn.

Ngay sau khi được báo cáo, World Health Organization (WHO) đã xếp Omicron vào nhóm “biến thể đáng lo ngại” (Variant of Concern). Lý do là bởi Omicron sở hữu số lượng đột biến lớn bất thường, đặc biệt tập trung ở protein gai (spike protein) – bộ phận giúp virus bám và xâm nhập vào tế bào người. Chính sự thay đổi này khiến Omicron có khả năng lây lan mạnh và có mức độ “né tránh miễn dịch” nhất định so với các biến thể trước đó.

Nguồn gốc và quá trình lây lan toàn cầu

Omicron được ghi nhận đầu tiên tại South Africa. Tuy nhiên, giới khoa học nhận định rằng biến thể này có thể đã xuất hiện và lưu hành trong cộng đồng từ trước đó nhưng chưa được phát hiện.

Chỉ trong vài tuần sau khi được công bố, Omicron đã nhanh chóng thay thế các biến thể cũ tại nhiều quốc gia. So với biến thể Delta variant từng gây ra làn sóng dịch nghiêm trọng trước đó, Omicron có tốc độ lây nhiễm vượt trội hơn đáng kể.

Khả năng lây nhanh khiến số ca mắc tăng vọt trong thời gian ngắn, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế ở nhiều nơi trên thế giới.

Đặc điểm nổi bật của virus Omicron

Điểm đáng chú ý nhất của Omicron nằm ở cấu trúc đột biến. Biến thể này có hơn 30 đột biến trên protein gai – con số cao hơn nhiều so với các biến thể trước đó. Điều này làm thay đổi cách virus tương tác với cơ thể người.

Một số đặc điểm quan trọng gồm:

• Khả năng lây lan cực nhanh, đặc biệt trong môi trường kín và đông người.
• Khả năng tái nhiễm cao hơn, kể cả ở người đã từng mắc COVID-19.
• Giảm hiệu quả bảo vệ khỏi lây nhiễm của vaccine ở mức độ nhất định, dù vẫn duy trì hiệu quả ngăn ngừa bệnh nặng.

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy Omicron có xu hướng gây bệnh nhẹ hơn so với Delta, đặc biệt ở những người đã tiêm vaccine đầy đủ.

Các biến thể phụ của Omicron có nguy hiểm không?

Omicron không chỉ tồn tại dưới một dạng duy nhất mà liên tục tiến hóa thành nhiều dòng phụ khác nhau. Một số biến thể phụ từng phổ biến gồm BA.1, BA.2, BA.4, BA.5 và các biến thể tái tổ hợp như XBB.

Mỗi dòng phụ có mức độ lây lan và khả năng né miễn dịch khác nhau, nhưng nhìn chung, phần lớn không làm tăng đáng kể tỷ lệ bệnh nặng so với giai đoạn đầu của đại dịch. Điều này phần nào nhờ vào miễn dịch cộng đồng được hình thành từ tiêm chủng và nhiễm tự nhiên trước đó.

Một số những triệu chứng thường gặp khi nhiễm Omicron

Triệu chứng nhiễm Omicron có phần khác so với các biến thể ban đầu của COVID-19. Thay vì mất khứu giác hoặc vị giác là dấu hiệu nổi bật, Omicron thường biểu hiện giống cảm cúm thông thường.

Người nhiễm có thể gặp:

Sốt nhẹ hoặc vừa

• Đau họng
• Ho khan
• Mệt mỏi
• Đau đầu
• Nghẹt mũi

Phần lớn các trường hợp khỏi bệnh sau vài ngày đến một tuần. Tuy nhiên, người cao tuổi, người có bệnh nền như tim mạch, tiểu đường, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch vẫn có nguy cơ diễn tiến nặng.

Biến thể Omicron có nguy hiểm hay không?

Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm. Mức độ nguy hiểm của một biến thể không chỉ phụ thuộc vào khả năng gây bệnh nặng mà còn nằm ở tốc độ lây lan.

Omicron có xu hướng gây bệnh nhẹ hơn ở đa số người đã tiêm vaccine. Tuy nhiên, do lây lan quá nhanh, tổng số ca mắc tăng cao có thể khiến số ca nhập viện và tử vong tăng theo về mặt tuyệt đối.

Vì vậy, dù mức độ cá nhân có thể nhẹ hơn, Omicron vẫn tạo ra rủi ro đáng kể ở cấp độ cộng đồng, đặc biệt tại những nơi có tỷ lệ tiêm chủng thấp hoặc hệ thống y tế hạn chế.

Vaccine có còn hiệu quả trước Omicron?

Các vaccine COVID-19 vẫn cho thấy hiệu quả tốt trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng, nhập viện và tử vong do Omicron gây ra. Tuy nhiên, khả năng ngăn ngừa lây nhiễm hoàn toàn giảm so với các biến thể trước.

Do đó, nhiều quốc gia đã triển khai tiêm nhắc lại (booster) và cập nhật vaccine phù hợp với các dòng biến thể mới. Tiêm chủng đầy đủ vẫn được xem là biện pháp bảo vệ quan trọng nhất đối với nhóm nguy cơ cao.

Hiện nay, Omicron và các dòng phụ của nó đã trở thành biến thể chủ đạo lưu hành trên toàn cầu. Đại dịch COVID-19 không còn ở mức độ khẩn cấp toàn cầu như giai đoạn 2020–2021, nhưng virus vẫn tiếp tục tồn tại dưới dạng bệnh truyền nhiễm lưu hành.

Các biện pháp như tiêm vaccine nhắc lại khi cần, bảo vệ nhóm dễ tổn thương và duy trì ý thức phòng bệnh cơ bản vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát nguy cơ bùng phát trở lại.

Kết luận

Omicron là một biến thể của virus SARS-CoV-2 với khả năng lây lan rất nhanh và từng gây ra làn sóng dịch lớn trên toàn cầu. Dù phần lớn các trường hợp hiện nay có triệu chứng nhẹ hơn so với giai đoạn đầu đại dịch, Omicron vẫn tiềm ẩn nguy cơ đối với người cao tuổi và người có bệnh nền. Hiểu đúng về virus Omicron là gì sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình. Để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích, đa dạng chủ đề và kiến thức đời sống khác, bạn có thể truy cập website https://nhathuoc247.com/ để tham khảo thêm các bài viết mới nhất.